Talk to any longtime bird-keeper in Ho Chi Minh City and they'll describe the hobby's history the way a sommelier describes vintages — in distinct "waves" (luồng), each with its own dominant species, its own migration story, and its own economics.

Among serious keepers, the cage matters almost as much as the bird — and knowing the history of Saigon's great cage-makers is treated as basic literacy in the hobby. In the city's Chinese bird-keeping community, a craftsman known as A Chấm became legendary for cages that were both sturdy and durable, decorated with intricately carved bone and ivory ornaments; his work became so recognizable that "lồng A Chấm" turned into a brand name in its own right, and an authentic antique A Chấm cage still fetches several million đồng today. A contemporary known only as chú T. specialized in carving the "four gentlemen" motifs — pine, chrysanthemum, bamboo, plum — or scenes of the eighteen arhats directly onto cage frames.

Later, workshops in the Thủ Đức area built such a reputation for fine cages that virtually every cage made there was simply sold as "lồng Thủ Đức," regardless of which workshop actually built it — a district name repurposed as a quality guarantee. When the original Thủ Đức makers stopped working, surviving examples of their cages shot up in price; imitations flooded the market, but none, keepers say, ever quite matched the originals. Alongside them, a craftsman called A Màn became known for "lồng chạm gạch" — cages with a base ring carved to resemble neatly stacked bricks — while a Mr. Luyễn, working near Cầu Dừa in District 4, was renowned for beautifully built, sturdy cage doors. A trapper's cage, or lục, made by a craftsman known simply as anh H. on Phạm Văn Hai street, was considered unmatched in its category; anh H., who also served on the city's bird-judging panel, once commissioned a famous double-doored cage built specifically for a champion chích chòe lửa.

A skylark that sang in seven or eight voices

Around 1995, a keeper remembered simply as chú B. "lớn" owned a sơn ca — a skylark — capable of shifting between seven or eight distinct song patterns within a single burst, leaving listeners, by the accounts of those who heard it, genuinely short of breath. The bird sang while spreading its wings and fanning its tail, a visual performance to match the vocal one. A rival keeper known as Chí Dục Há owned a different skylark famous for a habit of its own: it sang while lifting one leg and tapping out a rhythm, then switching to the other leg to continue — a bird that used to practice, as keepers put it, at a restaurant in District 11.

The shama that turned down three hundred dollars

A keeper remembered as chú L. owned a chích chòe lửa (white-rumped shama) that won first prize at every competition it entered. During one such competition, a well-known bird judge nicknamed H. "du đô" introduced chú L. to a buyer from Thủ Đức, who handed over a business card and made an open offer: whenever chú L. was ready to give up the bird, he would pay 300 US dollars for it, no questions asked — an extraordinary sum at a time when even excellent birds typically sold for a few hundred thousand đồng. Chú L. declined to sell that day. He eventually did part with the bird years later — for nearly 6 million đồng, by which point its reputation had only grown.

Sixteen years, no price

Among keepers who prize longevity over trophies, one man remembered only as anh T., on Nguyễn Tri Phương street, kept a single chích chòe than for sixteen years — and, by every account, never once agreed to name a price for it, no matter who asked.

The Tao Đàn bird gathering happens informally, without an entrance fee, every Saturday and Sunday morning from around 5:30 to mid-morning — arrive early for the fullest chorus and the most cages on display. The annual chào mào singing contest runs during Tao Đàn's Lunar New Year flower festival, timed to the week or so before and after Tết.

Visitors are welcome to watch and listen; as with most hobbyist gatherings, striking up a conversation with a keeper about their bird is usually the easiest way in.

Nói chuyện với bất kỳ tay chơi chim lâu năm nào ở Thành phố Hồ Chí Minh, họ sẽ kể về lịch sử thú chơi này giống như một người sành rượu kể về từng niên vụ — theo từng "luồng" riêng biệt, mỗi luồng có loài chim chủ đạo riêng, câu chuyện di cư riêng, và logic kinh tế riêng.

Với những tay chơi chim thực thụ, chiếc lồng gần như quan trọng ngang với con chim — và biết lịch sử của những nghệ nhân đóng lồng lừng danh Sài Gòn được xem là kiến thức nền tảng trong giới chơi. Trong cộng đồng chơi chim của người Hoa, một nghệ nhân tên A Chấm trở thành huyền thoại nhờ những chiếc lồng vừa chắc vừa bền, được trang trí bằng các đồ vật chạm khắc từ xương, ngà tinh xảo; tác phẩm của ông nổi tiếng đến mức "lồng A Chấm" trở thành một thương hiệu riêng, và một chiếc lồng A Chấm cổ chính hiệu ngày nay vẫn có giá vài triệu đồng. Một người cùng thời được biết đến chỉ với tên chú T. chuyên chạm khắc các họa tiết "tùng - cúc - trúc - mai" hay cảnh thập bát la hán trực tiếp lên khung lồng.

Sau này, các xưởng ở khu vực Thủ Đức xây dựng được danh tiếng lớn về lồng đẹp đến mức hầu như mọi chiếc lồng làm ra ở đó đều được bán đơn giản dưới tên "lồng Thủ Đức", bất kể xưởng nào thực sự làm ra nó — một cái tên quận được tái sử dụng như một sự bảo chứng chất lượng. Khi những nghệ nhân Thủ Đức gốc ngừng làm nghề, những chiếc lồng còn sót lại của họ lập tức tăng giá vọt; hàng nhái tràn ngập thị trường, nhưng theo giới chơi chim, không chiếc nào sánh được với bản gốc. Cùng thời với họ, một nghệ nhân tên A Màn nổi tiếng với "lồng chạm gạch" — lồng có vòng đế được chạm khắc như những viên gạch xếp gọn gàng lên nhau — trong khi ông Luyễn, làm việc gần Cầu Dừa, Quận 4, được biết đến nhờ những cánh cửa lồng đẹp và chắc chắn. Một chiếc lục (lồng bẫy chim) do một nghệ nhân chỉ được biết đến với tên anh H. trên đường Phạm Văn Hai làm ra, được xem là không ai qua nổi trong dòng sản phẩm này; anh H., người cũng từng nằm trong ban trọng tài chim của thành phố, từng đặt làm một chiếc lồng hai cửa nổi tiếng, thiết kế riêng cho một con chích chòe lửa vô địch.

Con sơn ca hót được bảy tám giọng

Khoảng năm 1995, một người chơi chim được nhớ đến chỉ với tên chú B. "lớn" sở hữu một con sơn ca có khả năng chuyển đổi giữa bảy, tám kiểu hót khác nhau chỉ trong một lần cất giọng, khiến người nghe, theo lời kể của những ai từng nghe qua, thực sự nghẹt thở. Con chim hót trong khi xòe cánh và múa đuôi, một màn trình diễn thị giác sánh ngang với phần âm thanh. Một tay chơi khác tên Chí Dục Há sở hữu một con sơn ca khác nổi tiếng với thói quen riêng: nó hót trong khi nhấc một chân lên gõ nhịp, rồi đổi sang chân kia để tiếp tục — một con chim từng thường được đem đi "dợt" tại một nhà hàng ở Quận 11.

Con chích chòe lửa từ chối ba trăm đô-la

Một người chơi chim được nhớ đến với tên chú L. sở hữu một con chích chòe lửa từng giành giải nhất ở mọi cuộc thi mà nó tham gia. Trong một lần thi đấu như vậy, một trọng tài chim nổi tiếng có biệt danh H. "du đô" đã giới thiệu chú L. với một người mua đến từ Thủ Đức, người này đưa cho chú một tấm cạc-vi-dít và đưa ra lời đề nghị công khai: bất cứ khi nào chú L. sẵn sàng buông con chim, người này sẽ trả 300 đô-la Mỹ, không hỏi han gì thêm — một con số phi thường vào thời điểm mà ngay cả những con chim xuất sắc cũng thường chỉ bán được vài trăm nghìn đồng. Chú L. từ chối bán con chim hôm đó. Nhiều năm sau, ông cuối cùng cũng chia tay con chim — với giá gần 6 triệu đồng, lúc mà danh tiếng của nó đã càng lớn hơn.

Mười sáu năm, không giá nào cả

Trong số những người chơi chim coi trọng sự bền bỉ hơn là những chiếc cúp, có một người chỉ được nhớ đến với tên anh T., trên đường Nguyễn Tri Phương, đã nuôi một con chích chòe than suốt mười sáu năm — và theo mọi lời kể, chưa từng một lần đồng ý ra giá cho nó, dù ai hỏi mua đi chăng nữa.

Buổi tụ họp chim ở Tao Đàn diễn ra một cách không chính thức, không mất phí vào cửa, vào mỗi sáng thứ Bảy và Chủ nhật từ khoảng 5 giờ 30 đến giữa buổi sáng — nên đến sớm để nghe được bản hòa ca đầy đủ nhất và thấy nhiều lồng chim nhất. Hội thi chim chào mào hót thường niên diễn ra trong dịp Hội hoa xuân Tao Đàn, khoảng một tuần trước và sau Tết Nguyên Đán.

Du khách hoàn toàn có thể đến xem và lắng nghe; như hầu hết các buổi tụ họp của người có cùng đam mê, bắt chuyện với một người chơi chim về con chim của họ thường là cách dễ nhất để hòa vào không khí nơi đây.

Parlez à n'importe quel éleveur d'oiseaux de longue date à Hô Chi Minh-Ville, et il vous décrira l'histoire de cette passion comme un sommelier décrirait des millésimes — par « vagues » (luồng) distinctes, chacune avec son espèce dominante, sa propre histoire de migration et sa propre logique économique.

Chez les éleveurs sérieux, la cage compte presque autant que l'oiseau — et connaître l'histoire des grands fabricants de cages de Saïgon est considéré comme une culture de base dans cette passion. Dans la communauté chinoise d'éleveurs d'oiseaux de la ville, un artisan connu sous le nom d'A Chấm est devenu légendaire pour des cages à la fois solides et durables, ornées de sculptures en os et en ivoire d'une finesse remarquable ; son travail est devenu si reconnaissable que « lồng A Chấm » (cage A Chấm) est devenu une marque à part entière, et une authentique cage A Chấm ancienne se négocie encore aujourd'hui plusieurs millions de đồng. Un contemporain connu seulement sous le nom de chú T. se spécialisait dans la sculpture des motifs des « quatre gentilshommes » — pin, chrysanthème, bambou, prunier — ou de scènes des dix-huit arhats directement sur les structures des cages.

Plus tard, des ateliers de la région de Thủ Đức bâtirent une telle réputation pour leurs belles cages que pratiquement toutes les cages qui en sortaient étaient simplement vendues sous le nom de « lồng Thủ Đức », quel que soit l'atelier qui les avait réellement fabriquées — un nom de district reconverti en garantie de qualité. Lorsque les fabricants originaux de Thủ Đức cessèrent leur activité, les exemplaires survivants de leurs cages virent leur prix s'envoler ; des imitations envahirent le marché, mais aucune, disent les éleveurs, n'égala jamais les originaux. À leurs côtés, un artisan appelé A Màn se fit connaître pour ses « lồng chạm gạch » — des cages dont l'anneau de base était sculpté pour ressembler à des briques soigneusement empilées — tandis qu'un certain M. Luyễn, travaillant près de Cầu Dừa dans le district 4, était réputé pour des portes de cage magnifiquement construites et solides. Une cage-piège, ou lục, fabriquée par un artisan connu simplement sous le nom d'anh H. rue Phạm Văn Hai, était considérée comme inégalée dans sa catégorie ; anh H., qui siégeait également au jury municipal d'évaluation des oiseaux, avait un jour commandé une célèbre cage à double porte, conçue spécifiquement pour un chích chòe lửa champion.

Une alouette qui chantait en sept ou huit voix

Vers 1995, un éleveur connu simplement sous le nom de chú B. « lớn » possédait une sơn ca — une alouette — capable de passer entre sept ou huit motifs de chant distincts en une seule séquence, laissant les auditeurs, selon ceux qui l'ont entendue, véritablement à bout de souffle. L'oiseau chantait tout en déployant ses ailes et en éventant sa queue, une performance visuelle à la hauteur de la partie vocale. Un éleveur rival connu sous le nom de Chí Dục Há possédait une autre alouette célèbre pour une habitude qui lui était propre : elle chantait en levant une patte pour marquer le rythme, puis passait à l'autre patte pour continuer — un oiseau qui s'exerçait autrefois, comme le racontent les éleveurs, dans un restaurant du district 11.

Le shama qui refusa trois cents dollars

Un éleveur qu'on se rappelle sous le nom de chú L. possédait un chích chòe lửa (shama à croupion blanc) qui remportait le premier prix à chaque concours auquel il participait. Lors d'une de ces compétitions, un juge d'oiseaux réputé surnommé H. « du đô » présenta chú L. à un acheteur venu de Thủ Đức, qui lui tendit une carte de visite et fit une offre ouverte : le jour où chú L. serait prêt à se séparer de l'oiseau, il paierait 300 dollars américains, sans poser de questions — une somme extraordinaire à une époque où même d'excellents oiseaux se vendaient généralement quelques centaines de milliers de đồng. Chú L. refusa de vendre l'oiseau ce jour-là. Il finit par s'en séparer des années plus tard — pour près de 6 millions de đồng, sa réputation n'ayant fait que croître entre-temps.

Seize ans, aucun prix

Parmi les éleveurs qui prisent la longévité plus que les trophées, un homme dont on ne se souvient que sous le nom d'anh T., rue Nguyễn Tri Phương, garda un unique chích chòe than pendant seize ans — et, selon tous les témoignages, n'accepta jamais, une seule fois, d'en fixer le prix, quel que soit l'acheteur.

Le rassemblement d'oiseaux de Tao Đàn se déroule de manière informelle, sans droit d'entrée, chaque samedi et dimanche matin de 5h30 environ jusqu'en milieu de matinée — arrivez tôt pour le chœur le plus complet et le plus grand nombre de cages exposées. Le concours annuel de chant de chào mào se tient pendant la fête des fleurs du Nouvel An lunaire de Tao Đàn, dans la semaine environ précédant et suivant le Têt.

Les visiteurs sont les bienvenus pour regarder et écouter ; comme dans la plupart des rassemblements de passionnés, engager la conversation avec un éleveur au sujet de son oiseau est généralement le moyen le plus simple de s'intégrer.

호치민시의 오랜 새 애호가에게 물어보면, 이 취미의 역사를 마치 소믈리에가 빈티지를 이야기하듯 들려줍니다 — 저마다 주도적인 종, 저마다의 이주 이야기, 저마다의 경제 논리를 지닌 뚜렷한 "물결(luồng)"들로 나뉘어서요.

진지한 애호가들에게 새장은 새 자체만큼이나 중요하며 — 사이공의 위대한 새장 장인들의 역사를 아는 것은 이 취미에서 기본 소양으로 여겨집니다. 이 도시의 화교 새 애호가 커뮤니티에서는, A짬으로 알려진 장인이 튼튼하고 오래가는 데다 정교하게 조각된 뼈와 상아 장식으로 꾸며진 새장으로 전설이 되었습니다; 그의 작품은 너무나 알아보기 쉬워져서 "롱 A짬(A짬 새장)"이 그 자체로 하나의 브랜드가 되었고, 진품 골동 A짬 새장은 오늘날에도 수백만 동에 거래됩니다. 쭈 뜨(chú T.)로만 알려진 동시대 장인은 "사군자" — 소나무, 국화, 대나무, 매화 — 문양이나 십팔나한 장면을 새장 틀에 직접 조각하는 것을 전문으로 했습니다.

훗날 투득 지역의 공방들은 아름다운 새장으로 명성을 쌓아, 실제로 어느 공방에서 만들었든 상관없이 그곳에서 나온 새장은 그저 "롱 투득(투득 새장)"으로 팔릴 정도가 되었습니다 — 현(縣)의 이름이 품질 보증으로 재사용된 셈입니다. 원조 투득 장인들이 일을 그만두자, 남아 있던 그들의 새장은 가격이 치솟았고, 시장에는 모조품이 넘쳐났지만, 애호가들의 말에 따르면 원조에 견줄 만한 것은 하나도 없었습니다. 그들과 함께, A만으로 알려진 장인은 "롱 참 각(벽돌 조각 새장)" — 밑받침 고리를 가지런히 쌓인 벽돌처럼 조각한 새장 — 으로 유명해졌고, 4군 꺼우즈어 인근에서 일하던 르엔 씨는 아름답고 튼튼하게 만들어진 새장 문으로 이름을 알렸습니다. 팜반하이 거리의 아잉 하(anh H.)로만 알려진 장인이 만든 새 포획용 새장, 룩(lục)은 이 분야에서 견줄 자가 없다고 여겨졌습니다; 시의 새 심사위원단에도 몸담았던 아잉 하는 언젠가 챔피언 찍쪼르어를 위해 특별히 설계된 유명한 이중문 새장을 주문 제작하기도 했습니다.

일곱, 여덟 가지 목소리로 노래한 종달새

1995년 무렵, 쭈 브(chú B.) "런(lớn)"으로만 기억되는 한 애호가는 한 번 노래할 때마다 일곱, 여덟 가지 서로 다른 곡조를 넘나들 수 있는 썬까(종달새) 한 마리를 소유했는데, 이를 들어본 사람들의 말에 따르면 청중을 정말로 숨 막히게 만들었다고 합니다. 이 새는 날개를 펴고 꼬리를 부채꼴로 펼치며 노래해, 음성적 공연에 걸맞은 시각적 공연을 함께 선보였습니다. 찌죽하(Chí Dục Há)라는 라이벌 애호가는 자신만의 독특한 습성으로 유명한 또 다른 종달새를 소유했습니다: 한쪽 다리를 들어 박자를 맞추며 노래하다가 다른 쪽 다리로 바꿔 계속하는 습성으로, 애호가들의 말에 따르면 이 새는 한때 11군의 한 식당에서 연습하곤 했다고 합니다.

300달러를 거절한 찍쪼르어

쭈 엘(chú L.)로 기억되는 한 애호가는 참가하는 모든 대회에서 1등상을 받은 찍쪼르어(흰허리샤마) 한 마리를 소유했습니다. 그런 대회 중 한 번, "H. 주도(du đô)"라는 별명의 유명한 새 심사위원이 쭈 엘을 투득에서 온 한 구매자에게 소개했는데, 이 구매자는 명함을 건네며 공개적인 제안을 했습니다: 쭈 엘이 그 새를 포기할 준비가 되면 언제든, 묻지도 따지지도 않고 300달러를 지불하겠다는 것이었습니다 — 당시 뛰어난 새조차 보통 몇십만 동에 팔리던 시절에는 어마어마한 금액이었습니다. 쭈 엘은 그날 새를 팔지 않았습니다. 그는 결국 몇 년 뒤 그 새와 헤어졌는데 — 가격은 거의 6백만 동에 달했고, 그사이 그 새의 명성은 오히려 더 커져 있었습니다.

16년, 어떤 값에도

트로피보다 오랜 세월을 더 중시하는 애호가들 사이에서, 응우옌찌프엉 거리의 아잉 뜨(anh T.)로만 기억되는 한 남자는 찍쪼따인 한 마리를 16년 동안 길렀습니다 — 그리고 모든 이야기에 따르면, 누가 물어보든 단 한 번도 그 새의 값을 정하는 데 동의한 적이 없었다고 합니다.

따오단의 새 모임은 입장료 없이 비공식적으로, 매주 토요일과 일요일 아침 5시 30분경부터 오전 중반까지 열립니다 — 가장 풍성한 합창과 가장 많은 새장을 보려면 일찍 도착하는 것이 좋습니다. 연례 차오마오 노래 경연대회는 따오단의 음력설 봄꽃 축제 기간, 대략 뗏 전후 일주일 동안 열립니다.

방문객은 구경하고 들을 수 있습니다; 대부분의 애호가 모임이 그렇듯, 애호가에게 그들의 새에 대해 말을 걸어보는 것이 이곳 분위기에 스며드는 가장 쉬운 방법입니다.

ホーチミン市の長年の愛好家に話しかければ、この趣味の歴史を、ソムリエがヴィンテージを語るように話してくれるでしょう — それぞれ主流種、独自の移動の物語、独自の経済の論理を持つ、はっきりと区別される「波(luồng)」として。

本格的な愛好家にとって、鳥かごは鳥そのものとほぼ同じくらい重要です — そしてサイゴンの偉大な鳥かご職人たちの歴史を知ることは、この趣味における基礎教養とみなされています。この街の華人系鳥愛好家コミュニティでは、A・チャムと呼ばれる職人が、頑丈で長持ちし、精巧に彫られた骨や象牙の装飾で飾られた鳥かごで伝説となりました;彼の作品はあまりに見分けがつきやすくなったため、「ロン・A・チャム(A・チャムのかご)」はそれ自体がブランド名となり、本物の骨董A・チャムのかごは今日でも数百万ドンで取引されています。チュー・T.としてのみ知られる同時代の職人は、「四君子」— 松、菊、竹、梅 — の文様や十八羅漢の場面を、かごの骨組みに直接彫り込むことを専門としていました。

後に、トゥードゥック地域の工房は見事な鳥かごで評判を築き、実際にどの工房が作ったかにかかわらず、そこで作られたかごはほぼすべて単に「ロン・トゥードゥック(トゥードゥックのかご)」として売られるようになりました — 県の名前が品質保証として転用されたのです。トゥードゥックの元祖職人たちが仕事をやめると、残っていた彼らのかごの価格は急騰し、模倣品が市場に溢れましたが、愛好家たちによれば、どれも本物には遠く及びませんでした。彼らと並んで、A・マンと呼ばれる職人は「ロン・チャム・ガック(レンガ彫りのかご)」— 底の輪が整然と積み上げられたレンガのように彫られたかご — で知られるようになり、第4区のカウズア近くで働いていたルエン氏は、美しく頑丈に作られたかごの扉で名を馳せました。ファムヴァンハイ通りのアイン・H.としてのみ知られる職人が作った捕獲用のかご、ルック(lục)は、この分野で並ぶ者がないとされていました;市の鳥審査団にも名を連ねていたアイン・H.は、あるときチャンピオンのチッチョールアのために特別に設計された有名な二枚扉のかごを特注しました。

七つか八つの声で鳴いたヒバリ

1995年頃、チュー・B.「ロン(lớn)」としてのみ記憶される愛好家が、一度の鳴き声の中で七つか八つの異なる歌い方を切り替えられるソンカー(ヒバリ)を所有していました。それを聞いた人々の話によれば、聴く者は本当に息を呑んだといいます。この鳥は翼を広げ、尾を扇のように広げながら鳴き、鳴き声に見合う視覚的な演出をも見せました。チー・ズック・ハーというライバルの愛好家は、また別のヒバリを所有しており、それは独自の癖で有名でした:片脚を上げてリズムを刻みながら鳴き、それからもう片方の脚に替えて続けるのです — この鳥は、愛好家たちの言葉を借りれば、かつて第11区のあるレストランで練習をしていたそうです。

三百ドルを断ったチッチョールア

チュー・L.として記憶される愛好家は、参加するあらゆる大会で一等賞を獲得するチッチョールア(シロオビシャマ)を所有していました。ある大会の最中、「H.ズードー」というあだ名の著名な鳥審査員が、チュー・L.をトゥードゥックから来た買い手に紹介しました。その買い手は名刺を差し出し、公然とこう申し出ました:チュー・L.がいつでもその鳥を手放す気になったら、質問一切なしで300米ドルを支払う、と — 当時は優れた鳥でさえ通常数十万ドンで売られていた時代であり、これは途方もない金額でした。チュー・L.はその日、鳥を売りませんでした。彼は結局何年も後にその鳥を手放しました — 価格は600万ドン近くにまで達しており、その評判はその間にますます高まっていたのです。

十六年間、値段はつかず

トロフィーよりも年月の長さを重んじる愛好家たちの間で、グエンチーフオン通りのアイン・T.としてのみ記憶される一人の男は、一羽のチッチョータンを十六年間飼い続けました — そしてあらゆる証言によれば、誰が尋ねても一度たりともその値段を口にすることに同意しなかったといいます。

タオダンの鳥の集まりは非公式に行われ、入場料はかからず、毎週土曜と日曜の朝5時半頃から午前半ばまで続きます — 最も充実した合唱と最も多くの鳥かごを見るには早めに到着するのがおすすめです。毎年のチャオマオ鳴き声コンテストは、タオダンの旧正月花祭りの期間中、テトの前後およそ一週間にわたって開催されます。

訪問者は自由に見学し、耳を傾けることができます;ほとんどの愛好家の集まりと同様、飼い主にその鳥について話しかけるのが、この場に溶け込む最も簡単な方法です。